ایلام

بسیاری از هم میهنان، در نوشتن واژۀ «ایلام» و «عیلام» دچار دو دلی می شوند .گروهی دیگر از خود می پرسند: چه جدایی میان «ایلام» و «عیلام » است. اگر هر دو یکی هستند، چرا یکی را با «ع» و  دیگری را با «الف» می نویسند؟ و اگر نیستند هر یک از این دو چه پیشینه یی دارند؟

باید گفت که هم اکنون در جنوب باختری کشورمان ، شهر و استانی بنام «ایلام» هست. و استان «ایلام کنونی» که با استانهای کرمانشاه، خوزستان، همدان، و کردستان همسایه است، بخشی از سرزمین بزرگ و باستانی «ایلام کهن» بوده که آن را این روزها با «ع» می نویسند .

« عیلام» دارای پیشینه یی بسیار درخشان در کارنامۀ جهان است. ولی رفته رفته این سرزمین رو به ناتوانی و جدا شدن گذارد تا اینکه بدست «آشور بانی پال» پادشاه آشور از میان رفت. ایلام امروزی بخشی از آن «عیلام» است . به همین انگیزه  در جای جای آن باز مانده های باستانی فراوانی یافت می شوندکه کهنگی آن ها به روزگار ساسانی می رسد . همچنین در «دهلیزان، دره شهر، تاغ فرهاد و شیرین» در میانۀ راه سومار و ایوان(شکارگاه بهرام چوبین) دیده می شود. و هنوز هم یافته های باستانی در آنجا بدست می آید . 

واژۀ «عیلام» ( ایلام) در تورات، و سنگ نوشته های بابلی  به سراسر خوزستان گفته می شد.  

بابلی ها بخش کوهستانی خاور کشورشان را « اِلامتو Elamto» یا « اِلام Elam» می گفتندکه چم آن « کوهستان» و یا «جای سرزدن خورشید» ( که همان خاور  است) 

همین واژه بزبان یونانی رفت و «الیمائیس Elimais » گفته شد، ریشۀ همه این واژه ها از زبان «آشوری» است. 

براین پایه گروهی از واژه شناسان «ایلام» یا «عیلام» را واژۀ سامی می دانند که چِم آن: «سرزمین کوهستانی» است ، ولی در زبان و در زمان هخامنشیان پارس ها این بخش (یا این کشور) را «هووج» یا «خووِج Khouvej» می گفتند.

برخی از گیتاشناسان و کارنامه نویسان، واژۀ «ایلام » را گرفته شده از نام «عیلام پسر سام، پسر نوح » دانسته اند، که چندان درست نمی نماید .

 کوتاه سخن اینکه: نوشتارهای «عیلام» و «ایلام» هر دو درست است ، ولی برای شناخت و جدا کردن استان کنونی «ایلام» را از سرزمین کهن «عیلام» بهتر است این استان را «ایلام» و آن سرزمین را «عیلام» بنویسیم هرچند که ایلام کنونی بازماندۀ «عیلام» کهن است .

                                                                    ( دکتر ناصر انقطاع- در ژرفای واژه ها، بخش سوم)